Een heel belangrijke les die ik al heb geleerd is om niet alleen te meten maar een mal te maken. Alleen op die manier krijg je echt een goed beeld van de afmetingen. Daar ben ik dan ook een dag mee bezig geweest. De mal is mijn referentiekader geweest tijdens het hele traject. In het begin liep het ook heel soepel, bijna te soepel misschien en dan gaat er natuurlijk iets mis: de frees liep uit het bedachte pad en sneed zo een hap uit een rechte zichtzijde. Ellende, want het precies op maat zagen van de onderdelen was een behoorlijk ingewikkelde exercitie, geen zin omdat overnieuw te doen. Nog afgezien van de extra kosten van het materiaal. Gelukkig lukte het met het opnieuw positioneren van de delen zonder al te veel verlies alsnog een strak resultaat te krijgen.

De plaatsing afgelopen zaterdag was spannend. Bij een inbouwopdracht moet je het doen met wat je opgemeten hebt en daarop vertrouwen. Dat is lastig. Soms kijk ik naar het werk en denk: dat kan toch niet zo zijn? En dan moet je toch vasthouden aan wat je op papier hebt. Zo had ik even de indruk dat de wasbak niet goed zat en daar was weinig foutmarge mogelijk omdat de grote bak precies in het kastje eronder paste. Nogmaals de mal erbij die me enigszins geruststelde. Plaatsing is dan het moment van de waarheid en de opluchting was groot toen ik zag dat het precies paste.

Ik ben erg tevreden met het resultaat, maar dit zijn toch niet mijn type opdrachten. Veel geleerd op technisch vlak, dus erg waardevol, maar weinig creatief en enkel uitvoerend. Maar wel uitvoering van een opdracht met een mooi eindresultaat met een goedgekozen combinatie van kleuren en vormen. Mijn enige twijfel zit in de afwerking met olie van een houten keukenblad. Met goed onderhoud is het waarschijnlijk te doen, maar het blijft kwetsbaar.

Of niet? Eerst zijn er een paar dagen vertraging door drukte bij de spuiterij. Kan gebeuren. Dan blijkt de juiste verf daar niet geleverd, weer bijna een week verder. Daardoor moet ik de afspraak voor de plaatsing bij de opdrachtgever verzetten. Vervelend want ik wil het graag goed doen. Op de vrijdag voor het Pinksterweekend zouden de kasten dan toch klaar zijn, maar er is dan geen contact meer te krijgen met de meubelspuiter. Als ik hem eindelijk te pakken krijg, blijkt waarom: hij is in het ziekenhuis omdat zijn vrouw ernstig ziek is. Niet echt een moment om boos te worden en flink te gaan drukken. Ik krijg wel te horen dat hij er de dinsdag na het Pinksterweekend er weer is. Gelukkig is op verzoek van de opdrachtgever de datum van de plaatsing verzet. Dat geeft me iets ruimte en scheelt me nog een vervelend telefoontje naar de opdrachtgever. In die week moet het net af te krijgen zijn. Maar op de bewuste dinsdag is er weer geen contact mogelijk. Ik begin nu wel nerveus te worden en hoop daarbij niet voor hem dat het slecht nieuws is uit het ziekenhuis. Woensdagochtend komt gelukkig een verlossende sms. Hij brengt de spullen vandaag rond het middaguur. Net als ik verwachtingsvol, om kwart voor 1 uit het raam kijk, stroomt de buurt vol met politie en wordt alles afgezet. Er staat een verdacht voertuig met mogelijk explosieven op het plein tegenover de werkplaats, krijg ik te horen. Niemand komt de buurt meer in en ik mag zelf ook niet in de werkplaats blijven. Zo ga ik het natuurlijk nooit redden en hoe ga ik dit uitleggen? Overmacht?

Stel je hebt iets besteld en je krijgt te horen dat er niet op de afgesproken datum geleverd kan worden. Als reden wordt opgegeven: de importeur zat in het ziekenhuis en kon daarna niet leveren wegens een bommelding. Precies, zelfs de conciërge op de middelbare school die laatkomers opvangt, heeft ze niet zo zout gegeten.

Ik ga zo toch maar bellen…

nu.nl: commotie vermeende bomauto Utrecht

MDF is een soort legpuzzel die je zelf moet maken. Eerst ontleed ik de tekening van het meubel, bereken de maten van alle losse onderdelen en geef ze een nummer. Dat is een secuur werkje, het eerste deel van het project werk ik vanuit deze losse onderdelen en moet ik erop kunnen vertrouwen dat ze kloppen. De genummerde en afgemeten onderdelen ga ik dan in een zaagschema zetten. Dat betekent dat ik de onderdelen zo efficiënt mogelijk uit standaardplaten ga zagen, met zo weinig mogelijk restmateriaal. Dat kan een uitdaging zijn, want het kan niet te krap bemeten zijn. Omdat je altijd te maken hebt met lelijke randen die nog afgezaagd moeten worden en je verliest sowieso materiaal door te zagen.

Het zagen gaat het best op een formaatzaag. Dat is een grote zaagtafel op krachtstroom. Zelf heb ik zo’n zaag niet, daarvoor maak ik gebruik van een andere werkplaats (waar een weelde aan apparatuur staat). Om de platen handelbaar te maken en te kunnen vervoeren heb ik eerst met de invalzaag de brutomaten uitgezaagd en ben ik daarna met mijn bijzondere vervoersmiddel naar de machinewerkplaats gegaan, blij met het mooie weer.

Deze opdracht is voor mij op onderdelen ook een ontdekkingsreis. De kastjes worden greeploos en krijgen daarom een zogenaamd push to open systeem. Er gaat een wereld voor me open als ik op zoek ga naar het juiste systeem. Behoorlijk wat uitzoekwerk. Wat helpt is een bezoek aan een keuken showroom en daar spieken en proberen. Waar ik ook mee in mijn maag zat was het inboren van de scharnieren. Hoe zorg je dat dat netjes gebeurt? Ieder merk heeft zijn, schrikbarend dure, eigen boormal. Daar begint het netwerk zijn vruchten af te werpen. Peter van Studio DUS, waar ik meeloop, heeft het juiste merk mal. Dat scheelt een heleboel werk.

Na het verbinden van alle puzzelstukjes en het positioneren van alle scharnieren, zijn de kasten nu naar de verfspuiterij. Ik ben benieuwd.

De foto’s van afgelopen periode:

Handig de platenleverancier zit aan de andere kant van het hek

Alles eerst in handzame plakken gezaagd voor vervoer naar de zagerij

Met de bakfiets naar de zagerij

Alle onderdelen voor de kasten keurig op maat

Met de machine worden stevige verbindingen gemaakt

De boormal om gaten voor plankendragers te boren

Het lijmen van in verstek gezaagde hoeken kan met tape. Dat levert voldoende kracht.

Ale deuren zitten erin en zijn afgehangen

2011 04 22 Vakblad meubel artikel

Het bedrijf bestaat al sinds 1913 en in eerste instantie deed men alles zelf. Gezaagde boomstammen werden over het water aangevoerd en gedroogd in stoomdroogcabines die gestookt werden op houtpulver. Vandaar werd het hout bewerkt tot complete meubelen. Tegenwoordig wordt het meeste van MDF gemaakt dat op maat gezaagd en in de grondverf aangeleverd wordt. Werkten er vroeger nog 400 mensen, nu zijn dat er nog enkele tientallen, de meeste in de spuiterij en montage.

Het nieuwe Pastoe is niet echt mijn smaak, maar ze hebben wel een goed bedrijfsmodel tussen Ikea massaproductie en volledig op maat gemaakt. Daarnaast zie je de liefde voor het product en het bedrijf bij de medewerkers en dat is wel eens anders. Ook aardig was dat de rondleiding georganiseerd was door een interieurbedrijf, een mooie actie om je klanten te binden.

Pastoe ingang

Beton relief aangeboden door het personeel in 1959. Het beeldt houtbewerkingsactiviteiten uit. Gemaakt door Jan van Luijn

Delen van het gebouw waar de fabriek zit, zijn al gebouwd in de 17e eeuw, zoals deze droogruimte

Een van de kamers waar de de panelen gespoten worden

Deel van de houtsnipperoven die de houtdroger van warmte voorzag

De titel “Ghost in the Machine”, van de eerste aflevering van Genius of Design dekt de lading voor mij niet. Gisteren begonnen aan deze BBC serie en ik zag vooral een mooi exposé over wat je onder design zou kunnen verstaan. Aan de ene kant van het spectrum Chris Bird, de directeur design van Ford. Hij vindt design vooral een marketing instrument: hoe zorg ik ervoor dat ik de verpakking zo mooi maak dat je het model van vorig jaar nu alweer wilt inruilen voor de nieuwe. De engineer heeft een duidelijk kleine rol. In zijn woorden: leuk al die nieuwe functionaliteit, maar is het ook sexy, verkoopt het? Het lijkt een beetje een ver doorgeschoten reflex op de fout die Henry Ford zelf maakte met de T-Ford. Hij was van mening dat dat de enige auto was die je ooit nodig zou hebben. Goed voor het bedrijf op het moment dat de personenauto markt nog een nieuwe markt was. Het betekende een dramatisch verval nadat verzadiging begon op te treden en andere fabrikanten, innovaties en keuzes aanboden.

Aan het andere uiteinde Dieter Rams, gevierd ontwerper van Braun. Zelfs het iPhone design wordt schatplichtig gevonden aan Rams sobere ontwerpstijl. Voor Rams moet een ontwerp functioneel zijn en het karakter van een butler: dienstbaar en zoveel mogelijk afwezig.

Gevoelsmatig ben ik meer verbonden met de filosofie van Rams. Als design enkel bedoeld is om de verkoop te stimuleren, zonder dat verbetering een rol speelt, dan verlies ik inspiratie. Maar design mag meer zijn dan een butler, design mag uitdagen, knipogen en verrassen. Zolang functionaliteit een centrale rol blijft houden. Goed product design ontlokt de uitspraak: dat iemand daar niet eerder aan heeft gedacht! (Zoals de maatbeker waar je van boven de maat kan aflezen, eenvoudig maar goed doordacht).

Een ander item dat in de serie besproken wordt is ambachten als basis voor designers en design als driver voor kapitalisme en massaproductie. Daarover later wellicht meer.

De opdracht was het ontwerpen van een bed dat het gevoel geeft van geborgenheid. Een manier om dat te bereiken is hoogopstaande randen waarbinnen je veilige haven zich bevindt. Hoge randen, maar wel makkelijk te betreden. Een uitdaging want het bed staat in een vrij smalle nis. Voor de rest had ik de vrije hand bij het ontwerpen.

Ik word regelmatig gevraagd hoe zo’n idee zich vormt. En ik merk dat het lastig is uit te leggen. Inspiratie komt in horten en stoten. Soms onder druk, maar vaker in afwezige momenten: onder de douche of in bed (slecht voor de nachtrust). Het idee is vaak erg vaag en het lukt me niet altijd om het gevoel, want dat is het minstens zoveel als beeld, op papier te krijgen. In het geval van dit bed was het er in een keer. De verhoudingen zijn sinds de eerste schets bijna niet veranderd. Voor die schets heb ik een aantal andere paden vruchteloos bewandeld. Soms kom je door stug te blijven schuiven met de stukjes die je al hebt tot een eindresultaat. Soms moet je alles weggooien en helemaal opnieuw beginnen. Dat laatste was hier het geval.

Het uitwerken van de vorm had zijn eigen uitdaging. Ik wilde voorkomen dat het bed een massale bak zou worden. Door de onderrand naar binnen te laten vallen, ontstaat het gevoel dat het bed zweeft. Dat betekende een onconventionele constructie bedenken; een puzzel waar ik even mee bezig ben geweest.

Hieronder wat foto’s van verschillende stadia.

Het bed Splash

Eerdere projecten staan op mijn andere blog